وبلاگ تخصصی مهندسی علوم دامی

آنتی اکسیدان ها و جلوگیری از  استرس اکسیداتیو غشای اسپرم

به علت زیاد بودن تعداد میتوکندری در اسپرم، مکانیسم های آنتی اکسیدانی در حفظ تحرک اسپرم، نرخ ‏فعالیت متابولیکی و توانایی اسپرم برای واکنش آکروزومی در جریان مراحل عمل آوری منی بسیار مهم می ‏باشند. ‏ از آنجائیکه غشاء اسپرم دارای مقادیر زیادی اسید چرب غیر اشباع بوده و همچنین ترکیبات آنتی اکسیدانی ‏مهم سیتوپلاسم کافی نمی باشند، لذا غشاء اسپرم به دلیل وجود انواع رادیکال های فعال اکسیژن، برای ‏پراکسیداسیون چربی بسیار مستعد بوده و استفاده از آنتی اکسیدان ها مفید خواهد بود. آنتی اکسیدان ها ترکیباتی هستند که سبب کنترل، توقف و خنثی سازی مواد واسطه حاصل از فرآیند تولید انرژی در زنجیره انتقال الکترون سلول ها (فعالیت هوازی) می شوند که به انواع اکسیژن فعال(یون سوپراکسید (- ₂O)، پراکسید هیدروژن (₂O₂H)، پراکسیل( ROO-) و هیدروکسیل به شدت فعال OH-)))  معروف بوده و در گروه رادیکال­های آزاد قرار می گیرند. افزودن آنتی اکسیدان به رقیق کننده منی در طول انجماد اسپرم باعث افزایش کیفیت  و بهبود پارامترهای منی مانند: تحرک، زنده مانی و سلامت غشای سلول اسپرم می شود. انواع آنتی اکسیدانهای بیولوژیکی و شیمیایی تعدادشان روز به روز افزایش می یابد.

 ‏آنتی اکسیدانهای آنزیمی: با خنثی سازی ROS اضافی از تخریب ساختمانی سلول اسپرم در طول مدت ذخیره سازی جلوگیری می کنند. این آنتی اکسیدانها شامل: سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز، گلوتاتیون پراکسیداز و گلوتاتیون ردوکتاز هستند که موجب کاهش میزان پراکسیدها  می شوند. سوپر اکسید دیسموتاز آنیون سوپراکسید را از ₂O و ₂O₂H پاک کرده و کاتالاز ₂O₂H به آب و ₂  Oتبدیل می کند. آنزیم گلوتاتیون ردوکتاز با داشتن نقش دهنده الکترون به رادیکالهای پرواکسیل(ROO-)  حاصل از پروکسیدهای مختلف نظیر ₂O₂H را خنثی می کند که در کل نقش مهمی در کاهش LPO خواهند داشت.

آنتی اکسیدانهای غیر آنزیمی: ویتامین هایC  ، B12 و ویتامین E – سلنیوم- روی-تائورین- هیپوتائورین- سیستئین- آلبومین سرم گاوی- بتاکاروتن و لیکوپن از آنتی اکسیدانهای خنثی کننده و شاخه شکن قوی پراکسیدها به شمار می روند.

آنتی اکسیدان های گیاهی: اطلاعات محدودی در مورد اثرات آنتی اکسیدان های طبیعی(گیاهی) در فرآوری اسپرم پستانداران وجود دارد. گياهاني كه حاوي غلظت بالايي از آنتي اكسيدان ها است می توان به مريم گلي،مرزه، آويشن، ميخك، نعناع و فلفل شيرين و مرزنجوش و غیره اشاره کرد که با داشتن ترکیبات فنلی و فلاوونوئیدی امروزه بمنظور پاک سازی ROS بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند.